Cel 6: Czysta woda i warunki sanitarne

ZAPEWNIĆ WSZYSTKIM LUDZIOM DOSTĘP DO WODY I WARUNKÓW SANITARNYCH POPRZEZ ZRÓWNOWAŻONĄ GOSPODARKĘ ZASOBAMI WODNYMI

6.1 Do 2030 roku zapewnić powszechny i sprawiedliwy dostęp do bezpiecznej wody pitnej po przystępnej cenie.

6.2 Do 2030 roku zapewnić dostęp do odpowiednich i godziwych warunków sanitarnych i higienicznych dla wszystkich oraz wyeliminować praktyki defekacji na świeżym powietrzu, przy czym należy zwrócić szczególną uwagę na potrzeby kobiet, dziewcząt i osób żyjących we wrażliwych  sytuacjach.

6.3 Do 2030 roku poprawić jakość wody poprzez redukcję zanieczyszczeń, likwidowanie wysypisk śmieci, ograniczenie stosowania szkodliwych substancji chemicznych i innych szkodliwych materiałów.   Zmniejszyć o połowę ilość nieoczyszczonych ścieków oraz znacząco podnieść poziom recyklingu i bezpiecznego ponownego użytkowania materiałów w skali globalnej.

6.4 Do 2030 roku znacząco podnieść efektywność wykorzystywania wody we wszystkich sektorach oraz zapewnić zrównoważony pobór wody oraz dostawy wody pitnej,  by rozwiązać problem niedostatku wody i znacząco zmniejszyć liczbę ludzi cierpiących z tego powodu.

6.5 Do 2030 roku wdrożyć zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi na wszystkich poziomach, w tym poprzez współpracę transgraniczną.

6.6 Do 2020 roku zapewnić ochronę i odnowić ekosystemy zależne od wody, w tym tereny górskie, lasy, tereny podmokłe, rzeki, jeziora i wody podziemne.

6.a Do 2030 roku rozszerzyć międzynarodową współpracę i wesprzeć  budowę potencjału krajów rozwijających się, który umożliwi podejmowanie działań i opracowanie programów związanych z wodą i warunkami sanitarnymi, m.in. w takich dziedzinach jak: gromadzenie wody, odsalanie, efektywna gospodarka wodna , oczyszczanie ścieków, recykling i technologie ponownego wykorzystania wody.

6.b Wspierać i wzmocnić udział lokalnych społeczności w poprawie gospodarowania zasobami wodnymi i infrastruktury sanitarnej.

  • Zrównoważone odwadnianie.
  • Poprawa jakości wody poprzez oczyszczanie ścieków.
  • Poprawa efektywności wodnej poprzez zastosowanie zasad: redukcji, ponownego wykorzystania, odzysku, recyklingu i uzupełniania.
  • Równy, przystępny finansowo i bezpieczny dostęp do wody, urządzeń sanitarnych i higieny dla pracowników i społeczności.
  • Ochrona ekosystemów związanych z wodą oraz różnorodnością biologiczną.
  • Niedostatek wody, jej słaba jakość i niewłaściwe warunki sanitarne mają negatywny wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe i źródła dochodu.
  • Wyzwania w kwestii wody wciąż się zaostrzają i oddziałują bezpośrednio na ludzi (rolnictwo, gospodarstwa domowe, sektor energetyczny, przemysł itd.) oraz przedsiębiorstwa.
  • Biznes może przyczynić się do załagodzenia problemów związanych z gospodarką wodną, poprzez przyjęcie odpowiedniej strategii zarządzania wodą w przedsiębiorstwie w całym łańcuchu wartości, odnoszącej się zarówno do kwestii gospodarczych, środowiskowych, jak i społecznych.

Cel 6. odnosi się do kwestii powszechności w dostępie do wody, zapewnienia odpowiednich warunków sanitarnych i higienicznych. Zdefiniowane w nim zadania odwołują się również do takich aspektów, jak: podnoszenie jakości wody m.in. poprzez właściwą gospodarkę odpadami, zwiększenie skali recyklingu wody, wzrost efektywności wykorzystania wody we wszystkich sektorach oraz wdrożenie odpowiedzialnego i zrównoważonego zarządzania wodą. W swej treści Cel 6. nawołuje też do ochrony ekosystemów zależnych od wody oraz do budowania szerszej, międzynarodowej i lokalnej współpracy na rzecz wody.

Woda warunkuje życie na Ziemi. Obszary wodne zajmują aż 75% jej powierzchni, jednak zaledwie 3% zasobów wodnych to woda pitna. Zgodnie z zapisami Agendy 2030 każdy człowiek na świecie powinien mieć dostęp do czystej wody. Ilość wody na naszej planecie jest dostatecznie dużo, by tak się stało. Przyczynami występowania chorób wynikających z niewystarczającego zaopatrzenia w wodę, niewłaściwych warunków sanitarnych i niskiego poziomu higieny (na które każdego roku umierają miliony ludzi, zwłaszcza dzieci) są złe gospodarowanie zasobami wody oraz nieefektywny stan infrastruktury.

Zarówno niedostatek wody, jej niska jakość, jak i złe warunki sanitarne mają negatywny wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe i źródła utrzymania. Są też powodem zmniejszenia szans edukacyjnych ubogich rodzin. Tymczasem – jak wynika z SZACUNKÓW ORGANIZACJI NARODÓW ZJEDNOCZONYCH – w 2050 roku blisko 25% światowej populacji ludzi może żyć na terenach, na których będą występowały chroniczne lub cykliczne niedobory wody pitnej.

W kontekście higieny Polaków – co wynika z RAPORTU GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO – wyzwaniem warunkującym jakość życia nadal pozostaje: brak bieżącej wody, w tym cieplej, łazienki i/lub toalety. Czynnik ten pojawia się w statystykach na liście wskaźników złych warunków życia wraz informacją o częstotliwości jego występowania w polskich gospodarstwach domowych – w 2015 r. wynosił on 11,4%.

Jak z kolei wynika z DANYCH EUROSTAT zasoby wodne Polski plasują nasz kraj na 25. miejscu w Europie (zasoby słodkowodne w przeliczeniu na mieszkańca). Intensywne działania melioracyjne oraz aktywne powiększanie areału ziemi przeznaczonej na potrzeby rolnictwa skutkują zaburzeniami naturalnych zdolności do retencjonowania wody i w konsekwencji zmniejszają możliwości przeciwdziałania i ograniczania ryzyka powodzi czy suszy.

Ponadto w Polsce problemem jest też zabezpieczenie ujęć wody pitnej. NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI zwraca uwagę m.in. na problemy z wyznaczeniem stref ochrony ujęć. Nawet 50% właścicieli terenów, na których występują nie ustanawia dla nich strefy ochrony bezpośredniej. Realnym wyzwaniem dla naszego kraju jest poradzenie sobie z problemem małych zasobów wody pitnej, nieprawidłowości w ich ochronie oraz gospodarowaniu nią przez wszystkie sektory: społeczny, prywatny i publiczny.

Z przytoczonych faktów płynie wniosek, że woda nieuchronnie staje się strategicznym czynnikiem także dla firm w większości sektorów. Jej malejące zasoby będą wymuszać na biznesie zmiany. Niektóre z przedsiębiorstw – poprzez swoje prewencyjne czy innowacyjne działania – będą na te zmiany przygotowane. Ta gotowość może zadecydować o ich przyszłym sukcesie.

  • W podejmowanych przez firmy działaniach zwiększenie znaczenia efektywności wodnej w procesach produkcyjnych.
  • Wprowadzenie strategicznych narzędzi do mierzenia efektywności zużycia wody obejmujących kluczowe elementy łańcucha wartości (tzw. ślad wodny – WATER FOOTPRINT).
  • Podejmowanie skutecznych działań na rzecz ograniczania zanieczyszczeń wód, poprzez unowocześnianie procesów odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz gospodarowania odpadami.
  • Tworzenie nowych produktów i usług pozwalających chronić i oszczędzać zasoby wodne.
  • Rozwijanie innowacyjnych procesów produkcyjnych pozwalających eliminować substancje silnie zanieczyszczające wodę i zastępować je łatwymi do usunięcia z systemów wodnych.
  • Uświadamianie, edukowanie i zachęcanie pracowników (w tym poprzez premiowanie) do oszczędzania wody w użyciu domowym i w miejscu pracy oraz zgłaszania innowacji, realizujących taki cel a możliwych do wdrożenia w ramach działalności firmy.
  • Edukacja konsumentów w zakresie właściwych zachowań dotyczących używania wody wyjaśniając kwestie dotyczące jakości i niedoboru wody, tym samym próbując przesunąć negatywne konsekwencje fazy użytkowania związane z wieloma produktami konsumenckimi.
  • Przeciwdziałanie ryzykom tzw. „osieroconych aktywów” („STRANDED ASSETS) – poszukiwanie rozwiązań i zastępowanie procesów i produktów wodozależnych (np. niektóre uprawy) mniej zależnymi od dostępności zasobów wodnych.

Wybrane dobre praktyki

STENA RECYCLING

Zamknięty obieg wody w instalacjach

COCA-COLA

Ochrona zasobów wodnych

UNILEVER

Toilets for a better tomorrow

LEVI STRAUSS & CO.

Analiza cyklu życia produktu (LCA)

Wybrane inicjatywy

CENTRUM UNEP/GRID-WARSZAWA

Program Globe w Polsce

Komentarz eksperta

„Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ łączą wymiary społeczne i ekologiczne, niezbędne do podtrzymania egzystencji ludzi w czasach antropocenu. Konieczne jest, by strategie rozwoju, modele ekonomiczne i biznesowe oraz wybory konsumenckie opierały się na zrozumieniu podstawowej kwestii: mamy tylko jedną planetę, a jej naturalny potencjał jest ograniczony.”

〉   CAŁY KOMENTARZ

Paula Jeżak
Partnerstwa Strategiczne, Fundacja WWF Polska