Cel 17: Partnerstwa na rzecz celów

WZMOCNIĆ ŚRODKI WDRAŻANIA I OŻYWIĆ GLOBALNE PARTNERSTWO NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

FINANSE

17.1 Zwiększyć mobilizację krajowych środków, w tym poprzez międzynarodowe wsparcie na rzecz krajów rozwijających się, by poprawić krajową zdolność poboru podatków i innych przychodów.

17.2 W pełni wdrożyć zobowiązania krajów rozwiniętych do przekazania oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA), w tym zobowiązanie podjęte przez wiele krajów rozwiniętych do osiągniecia poziomu oficjalnej pomocy rozwojowej w wysokości 0,7% dochodu narodowego brutto (0,7% ODA/GNI) na rzecz krajów rozwijających się i 0,15-0,20% ODA/GNI dla krajów najmniej rozwiniętych; zachęca się państwa donatorów ODA do rozważenia ustanowenia celu co najmniej 0,20% ODA/GNI dla krajów najmniej rozwiniętych.

17.3 Zmobilizować dodatkowe środki finansowe dla krajów rozwijających się z różnorodnych źródeł.

17.4 Pomóc krajom rozwijającym się w osiągnięciu długoterminowej zdolności do spłaty długu poprzez skoordynowane polityki ukierunkowane na wsparcie finansowania dłużnego, redukcję zadłużenia oraz restrukturyzację długu, zgodnie z warunkami krajowymi; zająć się kwestią zadłużenia zewnętrznego ubogich krajów o wysokim zadłużeniu by zredukować sytuacje kryzysowe pod względem zadłużenia.

17.5 Przyjąć i wdrożyć systemy promocji inwestycji dla krajów najsłabiej rozwiniętych.

TECHNOLOGIA

17.6 Wzmocnić współpracę Północ-Południe i Południe-Południe oraz trójstronną, współpracę regionalną i międzynarodową w zakresie dostępu do nauki, technologii i innowacji; rozwinąć dzielenie się wiedzą na wspólnie ustalonych warunkach, w tym poprzez wzmocnioną koordynację istniejących już mechanizmów, w szczególności na szczeblu Narodów Zjednoczonych oraz poprzez globalny mechanizm ułatwiania dostępu do technologii.

17.7 Promować rozwój, transfer, rozpowszechnianie i rozprzestrzenianie technologii przyjaznych środowisku w państwach rozwijających się na korzystnych i preferencyjnych warunkach, w oparciu o wspólne uzgodnienia.

17.8 W pełni zoperacjonalizować bank technologii oraz naukowe, technologiczne i innowacyjne mechanizmy budowania potencjału dla krajów najsłabiej rozwiniętych do 2017 roku; zwiększyć wykorzystanie technologii kluczowych dla rozwoju, w szczególności technologii informacyjnych i komunikacyjnych.

BUDOWA POTENCJAŁU

17.9 Zwiększyć międzynarodowe wsparcie na rzecz wdrażania efektywnej i ukierunkowanej budowy potencjału, by wesprzeć narodowe plany realizacji wszystkich Celów Zrównoważonego Rozwoju w krajach rozwijających się, w tym poprzez współpracę Północ-Południe, Południe-Południe oraz współpracę trójstronną.

HANDEL

17.10 Promować powszechny, oparty na zasadach, otwarty, niedyskryminujący i sprawiedliwy wielostronny system handlowy w ramach Światowej Organizacji Handlu, w tym poprzez rezultaty negocjacji Agendy Rozwoju z Doha.

17.11 Znacząco zwiększyć eksport krajów rozwijających się, w szczególności mając na celu podwojenie udziału krajów najsłabiej rozwiniętych w globalnym eksporcie do 2020 roku.

17.12 Zrealizować terminowe wdrożenie bezcłowego i bezkwotowego dostępu do rynku w sposób trwały dla wszystkich najmniej rozwiniętych krajów, zgodnie z decyzjami Światowej Organizacji Handlu, w tym poprzez zapewnienie, że preferencyjne reguły pochodzenia mające zastosowanie do przywozu z krajów najsłabiej rozwiniętych są przejrzyste, proste i przyczyniają się do ułatwienia dostępu do rynku.

KWESTIE SYSTEMOWE

Spójność polityczno-instytucjonalna

17.13 Zwiększyć globalną stabilność makroekonomiczną, w tym poprzez koordynację i spójność polityk.

17.14 Zwiększyć spójność polityk na rzecz zrównoważonego rozwoju.

17.15 Szanować przestrzeń polityczną każdego państwa i wiodącą rolę rządów w stworzeniu i wdrożeniu polityki na rzecz zrównoważonego rozwoju i eliminacji ubóstwa.

Partnerstwa wielostronne

17.16 Wzmocnić globalne partnerstwo na rzecz zrównoważonego rozwoju, uzupełnione o partnerstwa wielostronne, które mobilizują i dzielą się wiedzą, kompetencjami, technologią i środkami finansowymi, by wspierać osiągnięcie Celów Zrównoważonego Rozwoju we wszystkich krajach, szczególnie w tych rozwijających się.

17.17 Zachęcać do tworzenia i promować efektywne partnerstwa publiczne, publiczno – prywatne i z udziałem społeczeństwa obywatelskiego, budowane na doświadczeniu i niezbędnych strategiach partnerstwa.

Dane, monitorowanie i odpowiedzialność

17.18 Do 2020 roku zwiększyć wsparcie na rzecz budowy potencjału w państwach rozwijających się i położonych na małych wyspach by znacząco zwiększyć dostęp do aktualnych, rzetelnych danych dobrej jakości, uporządkowanych według dochodu, płci, wieku, rasy, pochodzenia etnicznego, statusu migracyjnego, niepełnosprawności, położenia geograficznego i innych charakterystyk dostosowanych do kontekstu narodowego.

17.19 Rozwijać istniejące inicjatywy opracować wskaźnik pomiaru postępu w dziedzinie zrównoważonego rozwoju, który będzie uzupełnieniem dla produktu krajowego brutto oraz wspierać budowę potencjału statystycznego w państwach rozwijających się.

  • Finanse
  • Technologia
  • Budowa potencjału
  • Handel
  • Spójność polityczno-instytucjonalna
  • Partnerstwa wielostronne
  • Dane, monitorowanie i odpowiedzialność
  • Skuteczna realizacja Agendy na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju wymaga partnerskiej współpracy między rządami, sektorem prywatnym i społeczeństwem obywatelskim
  • Partnerstwa te powinny być budowane w oparciu o zasady i wartości, wspólną wizję i wspólne cele, które stawiają człowieka i naszą planetę w centrum działań
  • Partnerstwa potrzebne są na szczeblu globalnym, regionalnym, krajowym i lokalnym
  • Niezbędne są działania, które zmobilizują, przekierują i odblokują finanse w sektorze prywatnym i pozwolą wykorzystać ich transformacyjną moc do realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju
  • Inwestycje długoterminowe potrzebne są zwłaszcza w sektorach: zrównoważonej energii, infrastrukturalnym, technologii informacyjno-komunikacyjnych i sektora publicznego

Cel 17. w dużej mierze dotyczy wsparcia, w tym finansowego, krajów rozwijających się. Odnosi się on też do promocji rozwoju, transferu wiedzy i technologii przyjaznych środowisku w celu budowy potencjału państw najsłabiej rozwiniętych, w tym poprzez wzmacnianie ich zdolności do osiągania Celów Zrównoważonego Rozwoju. Punkt ten zachęca do promocji otwartego, niedyskryminującego i sprawiedliwego systemu handlowego, a także do zwiększenia eksportu krajów rozwijających się i podwojenia ich udziału w eksporcie globalnym. Cel ten głosi potrzebę uspójnienia polityk na rzecz zrównoważonego rozwoju, także poprzez wielostronne partnerstwa, partnerstwa publiczno-prywatne czy uwzględniające zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego.

Znaczna część celów szczegółowych zapisanych w SDG 17 dotyczy wsparcia krajów rozwijających się, a rolą partnerstw jest pomoc w zakresie osiągania zrównoważonego rozwoju tych państw. Podstawowym narzędziem wspomagającym realizację tych celów jest OFICJALNA POMOC ROZWOJOWA (ang. Official Development Assistance – ODA), realizowana przez Komitet Pomocy Rozwojowej (Development Assistance Committee – DAC) działający przy Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ang. Organization for Economic Co-operation and Development – OECD).

Polska dołączyła do Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD w 2013 r. – od tego czasu największymi odbiorcami jej pomocy było pięć państw: Angola, Białoruś, Ukraina, Chiny i Etiopia. Zgodnie z informacjami zamieszczonymi na STRONIE PROJEKTU realizowanego przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych dot. polskiej pomocy rozwojowej, w roku 2016 Polska przeznaczyła na Oficjalną Pomoc Rozwojową 2,62 mld PLN, z tego w ramach WSPÓŁPRACY WIELOSTRONNEJ (za pośrednictwem organizacji międzynarodowych) wydatkowano 2,03 mld PLN, co stanowiło 77% całości środków. Na POMOC DWUSTRONNĄ (realizowaną za pośrednictwem organizacji pozarządowych, jednostek sektora finansów publicznych, Polską Akademię Nauk i jednostki jej podległe oraz szkoły wyższe) przekazano 590 mln PLN (23%). Po odjęciu od tej kwoty przepływów w ramach umów pożyczkowych wielkość pomocy dwustronnej wyniosła 385 mln PLN. Wartość środków wydanych na współpracę rozwojową odpowiadała 0,15 % polskiego dochodu narodowego brutto (DNB). Zgodnie z depeszą z dnia 14.02.2017 r. OPUBLIKOWANĄ NA STRONIE MSZ Polska powinna zwiększyć swoje zaangażowanie do poziomu 0,33 proc. DNB – wciąż jednak brakuje planu, jak to zrobić.

Jak wynika z RAPORTU OECD Polska dostrzega rolę, jaką sektor prywatny może odgrywać na rzecz zrównoważonego rozwoju i ograniczania ubóstwa na świecie. WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2016-20 uwzględnia zaangażowanie prywatnych przedsiębiorców w działania na rzecz zrównoważonego rozwoju. W jego ramach Polska współpraca rozwojowa będzie wspierać sektor prywatny w krajach rozwijających się – wsparcie to koncentrować się będzie na aktywizacji zawodowej pracowników, promowaniu przedsiębiorczości oraz poprawie produktywności i konkurencyjności podmiotów w sektorach o największym potencjale wzrostu. Zgodnie z dokumentem udział polskich przedsiębiorstw w międzynarodowej współpracy rozwojowej, m.in. zaangażowanie w realizację społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR), może stanowić wkład w polskie działania na rzecz rozwoju. Równie istotne będzie mobilizowanie polskiego sektora prywatnego do angażowania się we współpracę z sektorem prywatnym w krajach rozwijających się przez inwestycje, transfer wiedzy i technologii, rozwój handlu oraz nawiązanie współpracy na zasadzie B2B (ang. Business-to-Business). Taka perspektywa otwiera drogę do budowy wielostronnych partnerstw.

W kontekście współpracy warto omówić też sytuację dot. partnerstw publiczno-prywatnych (PPP). Polski rynek PPP i koncesji regulują przepisy m.in. Ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym z dnia 19 grudnia 2008 r. (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 696). Zgodnie z jej zapisami przedmiotem partnerstwa publiczno-prywatnego jest wspólna realizacja przedsięwzięcia oparta na podziale zadań i ryzyk pomiędzy podmiotem publicznym a partnerem prywatnym. Partnerstwo publiczno-prywatne definiowane jest  jako współpraca podmiotu publicznego i partnera prywatnego w zakresie wspólnego przedsięwzięcia, przy czym pojęcie „przedsięwzięcia” na gruncie przywołanej ustawy ma szczególne znaczenie – obejmuje różnego rodzaju świadczenia (budowę, remont obiektu budowlanego, świadczenie usług, wykonanie dzieła i inne świadczenia) każdorazowo połączone z utrzymaniem lub zarządzaniem składnikiem majątkowym, który jest wykorzystywany do realizacji projektu publiczno-prywatnego lub jest z nim związany.

Przywołując dane opublikowane przez Ministerstwo Rozwoju w raporcie pt. ANALIZA RYNKU PPP ZA OKRES OD 2009 R. DO 31 GRUDNIA 2016 R., od stycznia 2009 r. do końca grudnia 2016 r. wszczęto łącznie 470 postępowań, których celem było wyłonienie partnera prywatnego lub koncesjonariusza. Spośród nich 77,02% (362) stanowiły unikalne postępowania (ogłoszone raz lub powtórzone w niezmienionej treści). Niestety, aż 76,17% postępowań nie doprowadziło do zawarcia umowy o ppp, z czego 46 postępowań znajdowało się w toku się na koniec 2016 r. W wyniku wszystkich wszczętych postępowań zawarto łącznie 122 umowy (ogólnie 25,96% postępowań zakończyło się zawarciem umowy). Spośród zawartych umów, jedynie 8,2% nie zostało zrealizowanych (7 formalnie rozwiązano, a pozostałe 3, choć obowiązują, nie są faktycznie realizowane). 112 zawartych kontraktów (91,8%) realizowanych jest zgodnie z zapisami umowy, przy czym 13 z nich zostało już zrealizowanych (umowa wygasła na skutek spełnienia wzajemnych świadczeń stron). Dane zaprezentowane w publikacji wskazują, że zdecydowana większość postępowań, jakie wszczęto w celu wyboru partnera prywatnego, nie doprowadziła do zawarcia umowy – 297 postępowań (63,19%) zakończyło się unieważnieniem. Wśród najczęstszych przyczyn takiego stanu rzeczy autorzy raportu wskazują: brak zainteresowania sektora prywatnego realizacją inwestycji, tzn. niezłożenie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu (blisko połowa przypadków), brak ofert lub niedopuszczenie żadnej ze złożonych ofert do oceny i porównania, istotna zmiana okoliczności, która powodowała, że prowadzone postępowanie lub wykonanie przedmiotu partnerstwa publiczno-prywatnego nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć.

Zaprezentowane wyżej informacje na temat ppp świadczą o tym, że tego typu formuła współpracy nie cieszy się jeszcze zbyt dużą popularnością i bywa traktowana jako eksperyment – jednostka wszczynająca postępowanie (podmioty publiczne) sprawdza, czy uda jej się zrealizować przedsięwzięcie na zasadach ppp. Nie wykazuje jednak pełnego zaangażowania prowadzącego do zakończenia projektu z sukcesem. Model współpracy opartej na ppp wymaga dopracowania, lepszego zrozumienia intencji obu stron i wzajemnego zaufania – wtedy stanie się środkiem sprzyjającym realizacji ważnych celów, w tym związanych ze zrównoważonym rozwojem. Aktualne informacje na temat ppp dostępne są na dedykowanej PLATFORMIE.

Polski biznes od dawna chętnie wspiera działania organizacji pozarządowych (finansowo, rzeczowo, merytorycznie, wspólnie realizując projekty czy wymieniając usługi). O wzajemnych korzyściach wynikających z tego typu współpracy można przeczytać m.in. na stronie NGO.PL . Dziś warto nadać strategiczne znaczenie partnerstwom biznesu i trzeciego sektora umożliwiającym realizację zapisów Agendy 2030. Na dobry początek na stronie Kampanii 17/17 udostępniamy ponad 20 tego typu inicjatyw NGOs z zaproszeniem dla biznesu – ich wykaz znaleźć można TUTAJ.

  • Angażowanie się w działania prowadzone w ramach świadczonej przez rząd pomocy rozwojowej na rzecz państw rozwijających się, w tym poprzez odpowiedzialne inwestycje, transfer wiedzy i technologii, rozwój handlu, nawiązanie współpracy na zasadzie B2B.
  • Angażowanie się w partnerstwa międzysektorowe, w tym wsparcie organizacji pozarządowych niosących wsparcie krajom rozwijającym się.
  • Rozwój i wzmacnianie partnerstw publiczno-prywatnych (ppp) i z udziałem społeczeństwa obywatelskiego na rzecz działań realizujących Cele Zrównoważonego Rozwoju.
  • Zaangażowanie w inicjatywy: globalne (np. PARTNERSHIPS FOR SDGS, GLOBAL PARTNERSHIP FOR EFFECTIVE  DEVELOPMENT CO-OPERATION) – wspólne dla wielu sektorów lub branżowe (np. BRANŻA SANITARNA, EDUKACYJNA) łączące partnerów w zakresie Celu 17.

Wybrane dobre praktyki

CARGILL

Partnership for sustainable development

UN OFFICE FOR DISASTER RISK REDUCTION (UNISDR)

Disaster Resilience Scorecard for Cities

M&S

Ochrona lasów

COCA-COLA

5by20

Wybrane inicjatywy

KOALICJA RECONOMY

Budowanie świadomości biznesu

STOWARZYSZENIE TOP 500 INNOVATORS

Design Thinking Week

CARREFOUR

SENS – Uproszczony System Znakowania Wartością Odżywczą

CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ

Global Issues – Global Subjects

Komentarz eksperta

„Właśnie dlatego w ramach 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDG) to właśnie cel 17 jest najważniejszy. On stanowi wspólny mianownik dla ukierunkowanych wysiłków w ramach pozostałych szesnastu korytarzy na rzecz zmiany na lepsze.

〉   CAŁY KOMENTARZ

Kamil Wyszkowski
Dyrektor Generalny Global Compact Network Poland