Cel 16: Pokój, sprawiedliwość i silne instytucje

PROMOWAĆ POKOJOWE I INKLUZYWNE SPOŁECZEŃSTWA, ZAPEWNIĆ WSZYSTKIM LUDZIOM DOSTĘP DO WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI ORAZ BUDOWAĆ NA WSZYSTKICH SZCZEBLACH SKUTECZNE I ODPOWIEDZIALNE INSTYTUCJE, SPRZYJAJĄCE WŁĄCZENIU SPOŁECZNEMU

16.1 Znacząco zmniejszyć poziom przemocy we wszystkich formach oraz związany z nią wskaźnik śmiertelności na całym świecie.

16.2 Wyeliminować nadużycia, wykorzystywanie i handel ludźmi oraz wszelkie formy przemocy i tortur wobec dzieci.

16.3 Promować rządy prawa na poziomie krajowym i międzynarodowym oraz zapewnić wszystkim równy dostęp do wymiaru sprawiedliwości.

16.4 Do 2030 roku znacząco zmniejszyć nielegalne przepływy fi nansowe i handel bronią; wzmocnić proces odzyskiwania i zwracania skradzionego mienia oraz zwalczać wszelkie formy przestępczości zorganizowanej.

16.5 Znacząco zmniejszyć poziom korupcji i łapówkarstwa we wszystkich formach.

16.6 Rozwijać skuteczne, odpowiedzialne i przejrzyste instytucje na wszystkich szczeblach.

16.7 Zapewnić elastyczny, inkluzywny, partycypacyjny i reprezentacyjny proces podejmowania decyzji na wszystkich szczeblach.

16.8 Rozszerzyć i wzmocnić udział krajów rozwijających się w światowych instytucjach międzynarodowego porządku prawnego.

16.9 Do 2030 roku zapewnić wszystkim tożsamość prawną, w tym rejestrację urodzeń.

16.10 Zapewnić powszechny dostęp do informacji oraz chronić podstawowe wolności, zgodnie z krajową legislacją i międzynarodowymi porozumieniami. 16.a Wzmocnić właściwe instytucje krajowe, w tym poprzez współpracę międzynarodową oraz budować zdolności na wszystkich szczeblach, w szczególności w krajach rozwijających się, na rzecz zapobiegania przemocy oraz zwalczania terroryzmu i przestępczości.

16.b Promować i egzekwować prawo niedyskryminujące nikogo oraz polityki na rzecz zrównoważonego rozwoju.

  • Efektywne, odpowiedzialne i przejrzyste zarządzanie
  • Zgodność z prawem i przepisami
  • Działania antykorupcyjne
  • Powszechny dostęp do informacji
  • Fizyczne i gospodarcze przemieszczenia (ludzi i kapitału)
  • Proces decyzyjny uwzględniający głos interesariuszy
  • Firma odpowiedzialna może – poprzez swoją podstawową działalność, strategiczne inwestycje, działalność polityczną i społeczną – mieć znaczący i trwały wkład w pokój w regionie, rozwój i dobrobyt przy jednoczesnym zapewnieniu sobie długoterminowego sukcesu.
  • Odejście od praktyk odpowiedzialnych i uczciwych może powodować dodatkowe koszty dla firmy i ryzyko (finansowe, prawne, reputacyjne), a także może zaostrzać napięcia i destabilizować społeczeństwo.
  • Korupcja tworzy nieefektywność rynków, ponieważ powoduje niepewne koszty transakcji, ma charakter antykonkurencyjny, hamuje zdolność biznesu do przestrzegania praw człowieka i innych zobowiązań.

Cel 16. w swych zadaniach szczegółowych odnosi się do ograniczenia poziomu przemocy i śmiertelności z nią związanej, a także eliminacji nadużyć, procederu wykorzystywania ludzi i handlu nimi. Cel ten promuje rządy prawa i partycypacyjny oraz inkluzywny model podejmowania decyzji, a także pełny dostęp obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Punkt ten wzywa do ochrony podstawowych wolności, a także zachęca do zmniejszania skali korupcji i zwalczania wszelkich form przestępczości (w tym nielegalnych przepływów finansowych). Dotyczy on również kwestii powszechnego dostępu do informacji, wzmacniania współpracy międzynarodowej (w zakresie przeciwdziałania terroryzmowi i innym aktom przemocy), egzekwowania praktyk niedyskryminacyjnych oraz wsparcia krajów rozwijających się poprzez zwiększenie ich udziału w światowych instytucjach międzynarodowego porządku prawnego.

Znaczenie silnych instytucji dla rozwoju gospodarczego, zwłaszcza w kontekście zrównoważonego rozwoju, szeroko przeanalizowane zostało w obowiązującym, przyjętym uchwałą Rady Ministrów w dniu 14 lutego 2017 r., dokumencie – STRATEGIA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO ROZWOJU. Jest w nim mowa m.in. o wysokiej jakości funkcjonowania państwa, jako jednym z kluczowych czynników decydujących o konkurencyjności, ale też warunkujących pełne korzystanie ze swobód demokratycznych i praw obywatelskich. Zgodnie z zawartymi w Strategii tezami instytucje nie tylko tworzą przestrzeń gospodarczą, ale określają też standardy i normy zachowań uczestników procesów gospodarczych, co przekłada się na zdolność poszczególnych sektorów do generowania wyższej jakości dodanej produktów i usług. Choć jest to postulat wypracowany wewnętrznie, jest on spójny z punktem widzenia ekspertów zewnętrznych, np. Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW, The International Monetary Fund – IMF). Jak zauważa w swej ANALIZIE przedstawicielka misji MFW w Polsce, silne instytucje znacząco przyczyniły się do zachowania stabilnego wzrostu gospodarczego Polski, zwłaszcza w okresie światowego kryzysu finansowego. Stąd tak ważne jest utrzymanie silnych instytucji w przyszłości – z perspektywy MFW solidne instytucje oznaczają przede wszystkim rzetelne ramy polityki fiskalnej i niezależnie działający bank centralny, a także niezawisły i skuteczny system sądownictwa.

O tym, jak wrażliwy jest biznes na stan polskich instytucji – na przykładzie sądownictwa – świadczą dane z raportu Komisji Europejskiej THE 2017 EU JUSTICE SCOREBOARD. Wynika z nich, że dla przedstawicieli biznesu niezależność sądów i sędziów oraz potencjalne ograniczenie tej niezależności mają szczególne znaczenie, a ewentualne napięcia w tym obszarze znajdują odzwierciedlenie w statystykach.

W kontekście Celu 16. warto wspomnieć o wolności gospodarczej, na którą składają się takie aspekty, jak: rządy prawa (prawa własności, poziom korupcji), wielkość sektora publicznego (fiskalizm, wydatki), efektywność regulacyjna (warunki dla biznesu, polityka monetarna, rynek pracy) oraz otwartość rynku (handel, inwestycje, finanse). W INDEKSIE WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ, corocznym zestawieniu publikowanym przez HERITAGE FOUNDATION i The Wall Street Journal, w roku 2017 Polska znalazła się – z wynikiem 68,3 pkt. – na 45. miejscu w światowym rankingu i 21. – w rankingu europejskim, przy czym średni wynik dla wszystkich 180 państw uczestniczących w rankingu wyniósł 60, 9 pkt., zaś dla 44 państw Europy – 68 pkt. Państwa uzyskujące wartość zbliżoną do średniej traktowane są jako kraje umiarkowanie wolne gospodarczo. Dla Polski dane te oznaczają spadek w rankingu – w roku 2016 w zestawieniu globalnym zajmowaliśmy pozycję 39. – co świadczy o tym, że mamy potencjał, by przesuwać się w wykazie na bardziej prestiżowe miejsca. Zgodnie z podsumowaniem powyższych wyników, opracowanym przez WARSAW ENTERPRISE INSTITUTE, Polska ma powody do dumy w zakresie wolnego rynku i stabilnej polityki monetarnej, zaś niepokoje wywołują: wydatki rządowe, poziom korupcji i efektywność sądów. Naprzeciw niedoskonałościom systemu, w aspekcie ważnym dla biznesu, wychodzi „KONSTYTUCJA BIZNESU” opracowana przez Ministra Rozwoju (obecnie, wrzesień 2017, NA ETAPIE KONSULTACJI SPOŁECZNYCH) – stanowi ona zasadniczy element pakietu zmian na rzecz realizacji gwarancji konstytucyjnych w obszarze wolności gospodarczej.

W odniesieniu do wcześniejszego akapitu warto przywołać dane na temat zjawiska korupcji w Polsce (w zakresie dot. biznesu) – można to zrobić z dwóch perspektyw: percepcji zjawiska przez obywateli i analiz ekspertów. Z BADANIA CBOS przeprowadzonego w maju 2017 r. wynika, że przedsiębiorstwa prywatne stosunkowo rzadko kojarzą się Polakom z korupcją  – o takie praktyki podejrzewa je 12% badanychco stawia biznes na dobrej wyjściowej pozycji w aspekcie związanym z budową zaufania społecznego i potencjału reputacyjnego.

Tymczasem, jak wynika z 14. ŚWIATOWEGO BADANIA NADUŻYĆ GOSPODARCZYCH przeprowadzonego przez EY, przekonanie o powszechności korupcji w polskim biznesie podziela co trzeci respondent (w tej roli menedżerowie największych firm) – to mniej niż w innych krajach naszego regionu (46%), ale wciąż o wiele więcej niż w krajach rozwiniętych (21%). Jak wynika z badania, znaczenie przejrzystości rośnie – 9 na 10 polskich firm zdaje sobie sprawę z wagi identyfikacji beneficjentów rzeczywistych, czyli faktycznych właścicieli podmiotów, z którymi współpracują. Większość przebadanych organizacji docenia wysiłki organów ścigania w walce z korupcją, jednak przeważa (58%) opinia o braku skuteczności tych działań. Autorzy badania twierdzą, że Polska gospodarka stabilnie się rozwija, co sprawia, że zmniejsza się odsetek osób, które postrzegają korupcję jako poważny problem biznesowy. Z drugiej strony przyjęte w firmach standardy etyczne mają znaczenie dla pracowników w Polsce – presja wywierana na nich sprawia, że są skłonni do nieetycznych działań. Dla przykładu, 14% respondentów zaksięgowałoby przychody wcześniej, żeby osiągnąć zakładane cele biznesowe, a 9% przekazałoby fałszywe informacje zarządowi, by zapewnić sobie awans lub podwyżkę.

Firmy mają jednak wiele narzędzi pozwalających im przeciwdziałać korupcji – co opisujemy poniżej, w ramach potencjalnych szans dla biznesu.

  • Przestrzeganie przepisów prawa i dążenie do spełniania międzynarodowych standardów określonych np. dla branż (zob. przykłady WYBRANYCH DOBRYCH PRAKTYK); wsparcie w tym zakresie partnerów biznesowych, także obecnych w całym łańcuchu wartości.
  • Analiza ryzyk związanych z prowadzoną działalnością firmy i ocena ich wpływu na jakość państwa prawa i życie społeczności w celu przeciwdziałania korupcji, przemocy, dyskryminacji i konfliktom.  
  • Podejmowanie odpowiedzialnych praktyk, w tym w obszarach zasobów ludzkich, zamówień publicznych i procesów korporacyjnych oraz w całym łańcuchu wartości i wdrażanie w praktyce bardziej zrozumiałych, zgodnych z prawem i przejrzystych polityk i rozwiązań operacyjnych (m.in. compliance, programy etyczne i edukacyjne, itp.); pomiar postępów w realizacji założeń i ich rzetelne raportowanie, audyty.
  • Współpraca międzysektorowa na rzecz przeciwdziałania zjawiskom korupcji, dyskryminacji czy przemocy oraz zaangażowanie w partnerstwa wspierające pokój i praworządność.
  • Udział firmy w inicjatywach międzynarodowych (np. BUSINESS FOR PEACE) działających na rzecz umacniania pokoju na świecie.

Wybrane dobre praktyki

G4S

G4S for peace

MICROSOFT

PhotoDNA

GE

Rule of law

PIRELLI

Global Tax Policy

Wybrane inicjatywy

STOWARZYSZENIE INTERWENCJI PRAWNEJ

DIVERcity – różnorodność w dużym mieście

CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ

Rozmawiajmy o uchodźcach

FORUM ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU

Karta Różnorodności

AKADEMIA ROZWOJU FILANTROPII W POLSCE

Global Challenges Local Solutions

Komentarz eksperta

„The rule of law is crucial for promoting economic growth, sustainable development, human rights and access to justice. Where the rule of law is strong, people and businesses can feel confident about investing in the future”.

(przedmowa do raportu BUSINESS FOR THE RULE OF LAW FRAMEWORK)

Ban Ki-moon
Były Sekretarz Generalny ONZ