Cel 14: Życie pod wodą

CHRONIĆ OCEANY, MORZA I ZASOBY MORSKIE ORAZ WYKORZYSTYWAĆ JE W SPOSÓB ZRÓWNOWAŻONY

14.1 Do 2025 roku zapobiegać i znacznie zmniejszyć poziom wszelkich rodzajów zanieczyszczeń morza, w szczególności powstałych w wyniku działalności na lądzie, w tym śmieci i odpadków żywnościowych zrzucanych do morza.

14.2 Do 2020 zarządzać i chronić morskie i przybrzeżne ekosystemy w sposób zrównoważony, tak by uniknąć znacznych, niekorzystnych skutków, w tym poprzez wzmocnienie ich odporności i działania na rzecz odtworzenia ich zasobów oraz zapewnić dobry stan i produktywność oceanów.

14.3 Zminimalizować skutki zakwaszenia oceanów, w tym poprzez wzmocnioną współpracę naukową na wszystkich szczeblach.

14.4 Do 2020 roku skutecznie uregulować kwestie pozyskiwania owoców morza oraz wyeliminować nadmierne połowy ryb, nielegalne, niezarejestrowane i nieuregulowane rybołówstwo oraz destrukcyjne praktyki połowów, oraz wdrożyć poparte naukowo plany zarządzania, tak by w możliwie najkrótszym czasie odbudować populację ryb, co najmniej do poziomu umożliwiającego maksymalny, odnawialny poziom zrównoważonych połowów, zgodnie charakterystyką poszczególnych gatunków.

14.5 Do 2020 roku objąć ochroną co najmniej 10% wybrzeży i obszarów morskich, zgodnie z krajowym i międzynarodowym prawem i korzystając z najlepszych źródeł informacji naukowych.

14.6 Do 2020 roku wyeliminować określone formy subwencji na rybołówstwo, które przyczyniają się do budowy nadmiernych zdolności i przełowienia ryb, wyeliminować subwencje przyczyniające się do nielegalnego, niezarejestrowanego i nieuregulowanego rybołówstwa; nie wprowadzać nowych subwencji tego typu, przyznając że skuteczne, specyficzne i zróżnicowane traktowanie krajów rozwijających się i najsłabiej rozwiniętych powinno być integralną częścią negocjacji dotyczących subwencji na rybołówstwo, prowadzonych w ramach Światowej Organizacji Handlu (World Trade Organization).

14.7 Do 2030 roku zwiększyć korzyści ekonomiczne dla rozwijających się państw położonych na małych wyspach i krajów najsłabiej rozwiniętych, płynące z wykorzystywania zasobów morskich, w tym poprzez zrównoważone zarządzanie rybołówstwem, akwakulturą i turystyką.

14.a Poszerzać wiedzę naukową, rozwijać potencjał badawczy i przekazywać technologie morskie, uwzględniając Kryteria i Wytyczne Międzyrządowej Komisji Oceanograficznej w Sprawie Transferu Technologii Morskich (Intergovernmental Commission Criteria and Guidelines on the Transfer of Technology), aby poprawić kondycję oceanów i zwiększyć wpływ morskiej bioróżnorodności na rozwój krajów rozwijających się, w szczególności krajów rozwijających się położonych na małych wyspach i krajów najsłabiej rozwiniętych.

14.b Zapewnić lokalnym rybakom łowiącym na małą skalę dostęp do rynków i zasobów morskich.

14.c Zwiększyć ochronę i zrównoważone wykorzystywanie oceanów i ich zasobów poprzez wdrażanie prawa międzynarodowego, zgodnego z Konwencją Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza (United Nations Convention on the Law of the Sea – UNCLOS), która zapewnia ramy prawne odnośnie ochrony i zrównoważonego wykorzystania oceanów i ich zasobów, oraz zgodnego z paragrafem 158 dokumentu końcowego szczytu Rio+20 „Przyszłość, jaką chcemy mieć”.

  • Bioróżnorodność mórz i oceanów
  • Zakwaszenie oceanów
  • Inwestycje w zakresie ochrony środowiska
  • Wycieki
  • Zrównoważone pozyskiwanie zasobów
  • Odwadnianie oceanów
  • Wody oceaniczne stoją w obliczu wielu zagrożeń: katastrof morskich, zanieczyszczeń substancji odżywczych, zmian klimatu, wyczerpywania zasobów czy –  przede wszystkim – działalności człowieka.
  • Woda deszczowa, woda pitna, pogoda i klimat, linie brzegowe, sporo naszej żywności, a nawet tlen,  którym oddychamy, są zależne od mórz, które działają jako regulator; ważne jest, by pamiętać, że przez morza  i oceany prowadzą ważne szlaki handlowe i transportowe.
  • Te zagrożenia mają swoje dalsze konsekwencje zagrażając ekosystemom i bioróżnorodności i tym samym globalnym systemom społeczno-gospodarczym, w tym zdrowiu, bezpieczeństwu i ryzykom finansowym.
  • Z punktu widzenia biznesu niezbędne jest racjonalne zarządzanie zasobami wodnymi, szukanie innowacji i inwestowanie w nowe technologie oraz edukacja i wsparcie społeczeństwa i samorządów.

Cel 14. akcentuje konieczność ochrony siedlisk wodnych i przybrzeżnych przez zrównoważone zarządzanie wodami mórz i oceanów oraz ich zasobami (w tym eliminacja procederu przeławiania i destrukcyjnych praktyk połowów). Cel ten odnosi się też do potrzeby przeciwdziałania zanieczyszczaniu wód – zwłaszcza śmieciami i odpadami powstałymi w wyniku działalności człowieka na lądzie. Jego treść odwołuje się również do kwestii takich, jak: szkodliwe formy subwencji na rybołówstwo, zapewnienie dostępu do rynków i zasobów morskich dla lokalnych rybaków łowiących na małą skalę czy wsparcie krajów najsłabiej rozwiniętych w zakresie wynikającym z tego Celu.

Mieszkamy na planecie, której ponad 70% powierzchni pokrywają oceany. Zaopatrują nas one w prawie połowę tlenu, którym oddychamy i pochłaniają 30% dwutlenku węgla, który generujemy. Odgrywają też istotną rolę w obiegu wody i systemie klimatycznym, a także są ważnym źródłem różnorodności biologicznej Ziemi i USŁUG EKOSYSTEMOWYCH. Morza i oceany regulują funkcje środowiska naturalnego, jak i gospodarki. Z danych publikowanych przez ORGANIZACJĘ NARODÓW ZJEDNOCZONYCH (ONZ) wynika, że dla ponad 3 miliardów ludzi stanowią one  główne źródło pozyskiwania białka, a samo rybołówstwo w sposób bezpośredni i pośredni zapewnia pracę dla ponad 200 milionów ludzi. Dla dużej części populacji ludzkiej ocean to źródło pożywienia, godnej pracy i środków do życia. Nie ulega wątpliwości fakt, że ten nieodłączny element środowiska, jakim są oceany i morza, musi podlegać ochronie, a jego wykorzystywanie powinno odbywać się w sposób zrównoważony.

Obecnie oceany zmagają się z kilkoma poważnymi problemami. Podczas KONFERENCJI NA TEMAT OCEANU, zorganizowanej w Nowym Jorku, 5–9 czerwca 2017 r. przez ONZ, zidentyfikowano główne zagrożenia dla oceanów. Jednym z największych z nich są zmiany klimatyczne (WIĘCEJ W SDG 13), skutkujące wzrostem temperatury i poziomu wód, zmianami zakwaszenia, spadkiem pokrycia lodowcem, erozją wybrzeża i ekstremalnymi zdarzeniami pogodowymi. Poważny problem stanowią również zanieczyszczenia, w tym ze źródeł lądowych (np. komunalnych, rolniczych, przemysłowych), jak i wycieki z platform wiertniczych i wszelkiego rodzaju odpady (w tym sieci rybackie i mikroplastik), nadmierna eksploatacja zasobów morskich (przełowienie) oraz – podając za RAPORTEM GREENPEACE – niszczenie ekosystemów morskich (nadmiernie rozbudowana flota morska). Wszystkie te zmiany negatywnie wpływają na różnorodność biologiczną mórz i oceanów, ich produktywność, rozwój turystyki i, w konsekwencji, rozwój gospodarczy. W broszurze na temat SDG 14 LIFE BELOW WATER: WHY IT MATTERS ONZ szacuje, że niewłaściwe zarządzanie zasobami morskimi i oceanicznymi kosztuje (wyłącznie sektor rybołówstwa!) 50 mld $.

W 2013, FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations) opracowało INICJATYWĘ NIEBIESKIEGO ROZWOJU (Blue Growth Initiative). Na szczeblu Unii Europejskiej została przygotowana strategia na rzecz pobudzenia zrównoważonego „niebieskiego” wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, a także dostosowanie jej do wymiaru zewnętrznego polityki UE, między innymi w dziedzinie zasobów naturalnych, energetyki, handlu, rozwoju i bezpieczeństwa. Zgodnie z REKOMENDACJAMI KOMISJI EUROPEJSKIEJ z kwietnia 2017 r. ogromny potencjał w tym zakresie mają partnerstwa międzynarodowe, strategiczne badania naukowe i innowacje.

Jak wynika z raportu wydanego przez Global Compact Poland BAŁTYK DLA WSZYSTKICH 2016 wyzwaniem, ale i szansą na nowe rozwiązania i technologie, jest transport morski. W samej Unii Europejskiej prawie 90% handlu zagranicznego odbywa się za pośrednictwem tej gałęzi transportu. Każdego roku 400 milionów pasażerów odprawianych jest w europejskich portach. Samo morze Bałtyckie koncentruje aż 15% światowych przewozów towarów drogą morską. Bałtyk, ze względu na swoje cechy morfometryczne jest także akwenem o szczególnej wrażliwości ekologicznej, co w połączeniu z jego intensywnym gospodarczym wykorzystaniem, uczyniło z Bałtyku jedno z najbardziej zanieczyszczonych mórz na świecie. W celu ograniczenia zanieczyszczeń opracowuje się nowe rozwiązania technologiczne, jak paliwa niskosiarkowe, czy skroplony gaz ziemny tzw. LNG (liquid natural gas) – co wiąże się z koniecznością budowy dedykowanej infrastruktury bunkrowania statków, a to z kolei pociąga za sobą potrzebę stworzenia sieci portów wyposażonych w infrastrukturę. Zmiany w dotychczasowej eksploatacji mórz i oceanów nie mogą się odbywać bez aktywnego udziału sektora gospodarczego. Dodatkowo, jak szacuje WWF POLSKA, 56% wszystkich odpadów znajdujących się na bałtyckich plażach to tworzywa sztuczne, np. opakowania plastikowe i ich pozostałości, a w samym morzu – zagubione sieci zwane sieciami widmami – tych, tylko w polskiej strefie Bałtyku, może zalegać aż 810 ton.

Jednym z kluczowych zadań wynikających z Celu 14. jest opracowanie i skuteczne wdrożenie zasad zrównoważonego rybołówstwa oraz promocja wśród konsumentów produktów pochodzących od odpowiedzialnych producentów. Z danych FAO zawartych w raporcie THE STATE OF WORLD FISHERIES AND AQUACULTURE wynika, że obecnie ok. 30% światowych zasobów ryb jest przełowionych, a ok. 60% jest poławianych na najwyższym możliwym poziomie. W Bałtyku, jak podaje WWF POLSKA, nadmiernie eksploatowane są 3 z 12 poławianych stad, w tym stado dorsza zachodniego, stado śledzia w Zatoce Ryskiej oraz szprot. Oznakowanie ekologicznego rybołówstwa i certyfikacja może przyczynić się do poprawy stanu mórz i oceanów świata, poprzez uznawanie i nagradzanie zrównoważonych praktyk połowowych. Owoce morza i ryby pochodzące z certyfikowanych źródeł stają się atrakcyjniejsze dla konsumentów. MARINE STEWARDSHIP COUNCIL będący międzynarodową organizacją pozarządową, wraz z naukowcami, rybakami oraz organizacjami ekologicznymi opracowało standardy środowiskowe w zakresie zrównoważonego rybołówstwa. Aby otrzymać certyfikat MSC, rybołówstwo musi spełnić 28 rygorystycznych kryteriów (zawartych w trzech głównych zasadach dotyczących stanu łowiska wpływu na ekosystem i systemu zarządzania). Dodatkowo, jak wynika z raportu GLOBAL IMPACTS REPORT 2017, certyfikowane łowiska MSC są monitorowane, mapowane i badane, by zapewnić trwałość praktyk.

Cel 14. ma znaczenie dla nas wszystkich, konsumentów dokonujących WYBORÓW W SKLEPACH i korzystających z plaż, ale także dla przedsiębiorców różnych branż. O tym, jak wiele szans biznesowych niesie ten SDG można przeczytać w raporcie OCEANS SOLUTIONS REPORT.

  • Monitorowanie cyklu życia produktów i materiałów w celu zrozumienia, jakim procesom rozkładu one ulegają i które z nich mogą – bez szkód dla środowiska – znaleźć się w środowisku morskim.
  • Wzmacnianie powiązań między procesami projektowania, pakowania, marketingowymi i recyklingowymi dot. produktów, dzięki którym zmniejszy się ich wpływ – po zakończeniu cyklu życia – na środowisko.
  • Poprawa efektywności wykorzystania zasobów poprzez generowanie wartości z odpadów, zgodnie z ideą GOSPODARKI OBIEGU ZAMKNIĘTEGO
  • Zastępowanie, ograniczanie lub wzbranianie używania niektórych chemikaliów, dodatków lub substancji, które mogłyby utrudniać zamknięcie obiegu cyklu życia produktów lub też doprowadzić do zanieczyszczenia produktów spożywczych lub spowodować zagrożenie chemiczne i fizyczne w sytuacji przedostania się ekosystemów morskich.
  • Zapobieganie nieefektywnemu/szkodliwemu gospodarowaniu odpadami lub śmieciami, mającemu wpływ na środowisko morskie.
  • Zwiększanie świadomości konsumentów na temat efektywnego gospodarowania generowanymi przez nich odpadami i promowanie odpowiedzialnych praktyk w tym zakresie.
  • Zakazywanie szkodliwych praktyk, które powodują, że gatunki morskie narażone są na dalsze ryzyka związane z wyczerpaniem ich populacji.
  • Zaangażowanie w rozwój technologii zarządzania odpadami, ograniczających wykorzystanie czystej wody.
  • Zaangażowanie w inicjatywy na rzecz ZRÓWNOWAŻONEGO RYBOŁÓWSTWA oraz rozwój produktów i usług wspomagających zrównoważone zarządzanie zasobami morskimi.
  • Wzmocnienie współpracy między producentami a lokalną społecznością, w tym w ZAKRESIE ZRÓWNOWAŻONEGO ŁAŃCUCHA DOSTAW, a także rozwój współpracy między producentami.
  • Współtworzenie rynku produktów pochodzących ze zrównoważonych łowisk, czystych wód, wytwarzanych z poszanowaniem równowagi biologicznej.

Wybrane dobre praktyki

FROSTA

Wszystkie produkty z certyfikatem MSC

NOFIR

Recykling zużytego sprzętu rybackiego

TOYOTA MOTOR CORPORATION

Green Wave Project

PROCESSUM

Białko z odpadów leśnych zamiast mączki rybnej

Wybrane inicjatywy

CENTRUM UNEP/GRID-WARSZAWA

Program Globe w Polsce

Komentarz eksperta

As we look forward to the next twenty years I have no doubt that the MSC, through the continued engagement and support of our partners, will be able to make a meaningful contribution to the delivery of the United Nations Sustainable Development Goals, particularly in relation to SDG 14”.

(przedmowa do raportu GLOBAL IMPACTS REPORT 2017)

Rupert Howes
CEO, Marine Stewardship Council