Cel 13: Działania w dziedzinie klimatu

PODJĄĆ PILNE DZIAŁANIA W CELU PRZECIWDZIAŁANIA ZMIANOM KLIMATU I ICH SKUTKOM

13.1 Wzmocnić zdolności adaptacyjne i odporność na zagrożenia klimatyczne i katastrofy naturalne we wszystkich krajach.

13.2 Włączyć działania na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym do krajowych polityk, strategii i planów.

13.3 Zwiększyć poziom edukacji oraz potencjał ludzki i instytucjonalny, podnieść poziom świadomości na temat łagodzenia zmian klimatycznych, adaptacji i skutków zmian klimatycznych oraz systemów wczesnego ostrzegania przed zagrożeniami.

13.a Wywiązać się z zobowiązania państw rozwiniętych będącymi stronami Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu (United Nations Framework Convention on Climate Change) do zmobilizowania 100 miliardów USD rocznie do 2020 roku, pochodzących z różnych źródeł, na potrzeby krajów rozwijających się na znaczące działania mające łagodzić skutki zmian klimatycznych, przejrzysty proces implementacji działań  oraz w pełni uruchomić Zielony Funduszu Klimatyczny (Green Climate Fund) poprzez jego jak najszybszą kapitalizację.

13.b Promować mechanizmy zwiększające zdolność efektywnego planowania i zarządzania w zakresie zmian klimatycznych w krajach najsłabiej rozwiniętych i małych państwach wyspiarskich, w tym poprzez skupienie uwagi na potrzebach kobiet i młodzieży oraz lokalnych i marginalizowanych grupach społecznych.

  • Efektywność energetyczna
  • Inwestycja środowiskowe
  • Emisja gazów cieplarnianych
  • Ryzyka i szanse wobec zmian klimatycznych
  • Obecne zmiany klimatyczne są odczuwane w każdym kraju na wszystkich kontynentach – zakłócają one rozwój krajowych gospodarek oraz zagrażają życiu ludzkiemu i całym społeczeństwom; już teraz przeciwdziałanie zmianom klimatycznym jest kosztowne, a w przyszłości będziemy wydawać jeszcze więcej.
  • Ludzie doświadczają poważnych skutków zmian klimatycznych, w tym związanych ze zmianą wzorców pogodowych, podniesieniem poziomu mórz oraz ekstremalnymi zjawiskami.
  • Przeciwdziałanie zmianom klimatycznym jest wyzwaniem globalnym, które nie uznaje granic państwowych; emisja gazów cieplarnianych w jakimkolwiek miejscu na Ziemi dotyka ludzi na całym świecie.
  • Firmy mogą wspomóc działania na rzecz zmian klimatu zmniejszając emisję CO2 z prowadzonej działalności oraz swojego łańcucha dostaw poprzez poprawę efektywności energetycznej, zmniejszenie emisji CO2 z ich produktów, procesów i usług, wyznaczanie sobie celów emisyjnych, wzrost inwestycji w rozwój innowacji.

Cel 13. zwraca uwagę na zachodzące zmiany klimatyczne i wpływ, jaki mają one na życie ludzi i gospodarkę. Cel ten mobilizuje do wzmacniania zdolności adaptacyjnych i odporności na zagrożenia klimatyczne i katastrofy naturalne oraz wdrażania działań na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym do krajowych polityk, strategii i planów. Z jego treści wynika też potrzeba podnoszenia poziomu edukacji oraz potencjału ludzkiego i instytucjonalnego w zakresie zmian klimatycznych, a także ich skutków, oraz konieczność wzmacniania systemów ostrzegania przed zagrożeniami. SDG 13 odwołuje się też do ustaleń RAMOWEJ KONWENCJI NARODÓW ZJEDNOCZONYCH oraz zachęca do wsparcia krajów najsłabiej rozwiniętych w zakresie zmian klimatycznych i ich następstw.

Jak wynika z podawanych przez UNIC Warsaw INFORMACJI zmiany klimatyczne odczuwalne są obecnie na wszystkich kontynentach. Jeżeli obecny stan emisji gazów cieplarnianych (OK. 36 MLD TON CO ROCZNIE) utrzyma się to, wg szacunków, pod koniec obecnego stulecia temperatura na Ziemi wzrośnie o ponad 3⁰C, przy czym w niektórych regionach świata będzie ona jeszcze wyższa. W latach 2000-2010 globalna emisja CO₂ rosła szybciej niż w każdej z trzech poprzednich dekad. W efekcie zmieniających się warunków środowiskowych dochodzi do zmian w ekosystemach i ustępowania gatunków. Zjawiska powodowane przez zmiany klimatu stanowią również zagrożenie dla społecznego i gospodarczego bezpieczeństwa wielu krajów na świecie. Miliony ludzi ucierpiało w wyniku nasilających się ekstremalnych zjawisk pogodowych i klimatycznych – klęsk żywiołowych.

Właśnie po to, by zatrzymać globalne ocieplenie klimatu na poziomie poniżej 2°C (i starać się, by było to nie więcej niż 1,5°C), w dniu 12 grudnia 2015 r. w Paryżu zawarto POROZUMIENIE KLIMATYCZNE. 22 kwietnia 2016 r. ratyfikowało je aż 171 krajów (w tym Polska). O jego znaczeniu dla Polski i Unii Europejskiej wspomina w swym BIULETYNIE Polski Instytut Spraw Międzynarodowych. Zgodnie z analizą instytutu, Polska będzie musiała przygotować długoterminową perspektywę inwestycyjną dla energetyki, przemysłu i transportu. Szczególnie korzystne są zapisy, które nie precyzują sposobu redukcji emisji, np. poprzez dekarbonizację. Celem jest osiągnięcie zerowych emisji netto, co oznacza, że można emitować tyle, ile się jest w stanie absorbować, np. dzięki lasom. Można więc budować równowagę pomiędzy technologiami odnawialnymi – fotowoltaicznymi, wiatrowymi lub geotermalnymi oraz inwestować w elektrownie jądrowe, w wychwytywanie i przechowywanie dwutlenku węgla (carbon capture and storage, CCS) lub jego utylizację (carbon capture and utilisation, CCU), w poprawę efektywności energetycznej i w zwiększanie zdolności absorpcji dwutlenku węgla przez np. zalesianie. Jak zauważa autor przywołanego biuletynu, wypracowanie przez Polskę długoterminowej wizji redukcji emisji pomoże przyciągnąć inwestycje oraz pozwoli na dywersyfikację źródeł energii i surowców energetycznych.

W tym kontekście warto przywołać wyniki badań przeprowadzonych przez CBOS w 2016 r. nt. POLACY O ŹRÓDŁACH ENERGII, POLITYCE ENERGETYCZNEJ I STANIE ŚRODOWISKA – zaprezentowane dane wskazują na dwie tendencje: wysoką akceptację Polaków dla odnawialnych źródeł energii (OZE), z drugiej jednak strony realistyczny stosunek do faktu, że w Polsce znajdują duże zasoby węgla, które należałoby efektywnie wykorzystać. Dylemat ile OZE, a ile węgla w produkcji energii elektrycznej Polacy rozstrzygają w konwencji „strategii zrównoważonego rozwoju”: 50% opowiedziało się za rozwojem OZE, zaś 40% za równoległym rozwojem OZE i energetyki konwencjonalnej. Jednocześnie 74% badanych uważa, że zagrożenia środowiska naturalnego związane z ociepleniem klimatu i emisją dwutlenku węgla do atmosfery są bardzo ważnym problemem, 17% traktuje je jako temat średnio ważny, a 5% – bagatelizuje ich znaczenie. Co ciekawe, w odbiorze dyskusji związanej z globalnym ociepleniem, Polacy są podzieleni na dwie równe liczebnie grupy: ponad dwie piąte (42%) uważa je głównie za zyskowny interes (pewne grupy zarabiają wielkie pieniądze na wzbudzaniu w ludziach strachu lub poczucia winy) i tyle samo (42%) wątpi, by stały za tym przede wszystkim motywacje finansowe. Wnioski płynące z przywołanego badania niosą ważne informacje, zwłaszcza w kontekście zwiększania poziomu edukacji polskiego społeczeństwa.

Większość sektorów gospodarki Polski zarówno przyczynia się do zmian klimatu, jak i ponosi ich konsekwencje. Do sektorów najbardziej wrażliwych w tym zakresie należy zaliczyć m.in.: energetykę, rolnictwo, budownictwo, transport, usługi finansowe. Jak wynika z wydanego w 2013 r. przez Ministerstwo Środowiska dokumentu STRATEGICZNY PLAN ADAPTACJI DLA SEKTORÓW I OBSZARÓW WRAŻLIWYCH NA ZMIANY KLIMATU DO ROKU 2020 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2030 (tzw. SPA2020), jednym z kluczowych wyzwań polityki rozwoju na świecie, w tym w Polsce, będą działania nastawione na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, efektywne wykorzystanie zasobów środowiska wraz z adaptacją do zmian klimatu, przy jednoczesnym zapewnieniu wzrostu gospodarczego. Wobec przedstawicieli biznesu zdefiniowano w nim oczekiwanie uwzględniania ryzyk zw. ze zmianami klimatu w planowaniu strategicznym i finansowym przedsiębiorstw, dostrzeżono też potencjał w rozwoju nowych technologii, m.in. poprzez nawiązywanie współpracy z ośrodkami badawczymi czy między przedsiębiorstwami (np. klastry). W tym aspekcie ciekawą i otwartą inicjatywą dla różnych branż jest THE TASK FORCE ON CLIMAT-RELATED FINACIAL DISCLOSURES – grupa zadaniowa działająca na rzecz ujawniana danych finansowych związanych z klimatem, opracowująca spójne informacje na temat ryzyka finansowego z nim związanego. Rekomendacje wypracowane przez zespół można znaleźć TUTAJ, natomiast swoje poparcie dla idei jawnych kosztów firmy mogą zgłaszać poprzez STRONĘ PROJEKTU.

Jednym z rozwijających się trendów w budownictwie, projektowaniu i inżynierii stają się inteligentne eko-miasta. Z uwagi na rosnącą urbanizację, szczególnie w krajach rozwijających się, miasta i obszary miejskie będą musiały być projektowane tak, aby sprostać stopniowym zmianom klimatu i częstszym ekstremalnym zdarzeniom pogodowym. W Polsce 44 NAJWIĘKSZE MIASTA uczestniczą w projektach i działaniach mających na celu adaptację do obserwowanych i prognozowanych zmian klimatu. PRZYKŁAD niektórych firm potwierdza, że biznes również może kompetencyjnie zaangażować się w działania związane ze wzmacnianiem odporności miast na klęski żywiołowe.

  • Tworzenie nowych produktów i usług, pozwalających redukować emisję gazów cieplarnianych; dbałość o środowisko jako element sprzyjający podnoszeniu konkurencyjności.
  • Inwestycje w innowacje podnoszące efektywność produktów firmy, dzięki którym klienci je stosujący również przyczynią się redukcji emisji gazów cieplarnianych. 
  • Korzystanie z odnawialnych źródeł energii (np. wiatr, energia słoneczna, woda) oraz energooszczędnego oświetlenia LED w obiektach należących do firmy.
  • Zrozumienie istoty zagrożenia klimatycznego i edukacja interesariuszy w tym zakresie oraz podnoszenie odporności zasobów firmy oraz jej łańcucha dostaw na ryzyka klimatyczne.
  • Inwestycje w technologię wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS) w celu wychwytywania emisji spowodowanej wykorzystaniem paliw kopalnych w produkcji energii elektrycznej i procesach przemysłowych – przeciwdziałanie przedostawaniu się dwutlenku węgla do atmosfery.
  • Zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych powstającej w wyniku operacji transportowych – redukcja śladu węglowego poprzez większą oszczędność paliwa, lokalne zaopatrzenie, wykorzystanie transportu o mniejszej emisji dwutlenku węgla (np. transport powietrzny, transport morski), korzystanie z rozwiązań transportu modułowego, optymalizacja wykorzystania powierzchni załadunkowej pojazdów oraz przestrzeni magazynowej, itp.
  • Prowadzenie działalności zrównoważonej wobec lasów – odpowiedzialne praktyki zaopatrzenia i zastępowanie produktów drzewnych innymi, bardziej przyjaznymi środowisku.
  • Włączanie się w szeroką, ogólnopolską i wielosektorową współpracę na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym oraz adaptacji miast Polski do tych zmian.

Wybrane dobre praktyki

UN OFFICE FOR DISASTER RISK REDUCTION (UNISDR)

Disaster Resilience Scorecard for Cities

BANK BGŻ BNP PARIBAS

Monitoring transakcji i spółek pod względem ryzyk CSR

AGL

Electric vehicles – zachęcanie do jazdy na prąd

FORTUM

Śmieci – szansa zamiast problemu

Wybrane inicjatywy

CENTRUM UNEP/GRID-WARSZAWA

Kampania „Zrób prezent sobie i środowisku! EKOPREZENT”

CENTRUM UNEP/GRID-WARSZAWA

Ekoakcje edukacyjne

Komentarz eksperta

„Success means all new investment and business be directed at priorities which target both climate and ustainability and we must achieve a balance of action over time”.

(przedmowa do raportu THE BUSINESS END OF CLIMATE CHANGE)

Christiana Figueres
Executive Secretary, UN Framework Convention on Climate Change