Cel 11: Zrównoważone miasta i społeczności

UCZYNIĆ MIASTA I OSIEDLA LUDZKIE BEZPIECZNYMI, STABILNYMI, ZRÓWNOWAŻONYMI ORAZ SPRZYJAJĄCYMI WŁĄCZENIU SPOŁECZNEMU

11.1 Do 2030 roku zapewnić wszystkim ludziom dostęp do odpowiednich, bezpiecznych i przystępnych cenowo mieszkań oraz podstawowych usług, a także poprawić warunki życia w slumsach.

11.2 Do 2030 roku zapewnić wszystkim ludziom dostęp do bezpiecznych, przystępnych cenowo i trwałych systemów transportu, podnieść poziom bezpieczeństwa na drogach, zwłaszcza poprzez rozwijanie transportu publicznego. Należy zwrócić szczególną uwagę na potrzeby grup wrażliwych, kobiet, dzieci, osób niepełnosprawnych i osób starszych.

11.3 Do 2030 roku zwiększyć stopień inkluzywności, zapewnić zrównoważoną urbanizację i partycypację w zintegrowanym i zrównoważonym planowaniu i gospodarowaniu osiedlami ludzkimi we wszystkich krajach.

11.4 Wzmocnić wysiłki na rzecz ochrony i zabezpieczenia światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego.

11.5 Do 2030 roku znacząco zmniejszyć liczbę zgonów w wyniku katastrof naturalnych, w tym powodzi oraz zmniejszyć liczbę osób nimi dotkniętych; znacząco obniżyć bezpośrednie straty ekonomiczne w stosunku do globalnego PKB, poniesione w wyniku katastrof, skupiając się na ochronie osób ubogich i grup szczególnie wrażliwych.

11.6 Do 2030 roku obniżyć niekorzystny wskaźnik negatywnego oddziaływania miasta na środowisko per capita, zwracając szczególną uwagę na jakość powietrza oraz gospodarowanie odpadami komunalnymi i innymi zanieczyszczeniami.

11.7 Do 2030 roku zapewnić łatwy i powszechny dostęp do bezpiecznych i inkluzywnych terenów zielonych i przestrzeni publicznej, szczególnie kobietom, dzieciom, osobom starszym i osobom z niepełnosprawnością.

11.a Wspierać korzystne ekonomicznie, społecznie i środowiskowo połączenia pomiędzy obszarami miejskimi, podmiejskimi i wiejskimi poprzez wzmocnienie krajowego i regionalnego planowania rozwoju.

11.b Do 2020 roku znacząco zwiększyć liczbę miast i osiedli ludzkich korzystających z opracowań i wdrażających zintegrowane polityki i plany dążących do zwiększenia inkluzywności i wydajności wykorzystywania zasobów, łagodzenia skutków i przystosowania do zmian klimatycznych, odporności na skutki katastrof. Należy rozwijać i wdrażać kompleksowe zarządzanie ryzykiem katastrof na wszystkich poziomach, zgodnie z Ramami Działania na Rzecz Ograniczania Ryzyka Katastrof na lata 2015 – 2030 (Sendai Framework for Disaster Risk Reduction 2015- 2030).

11.c Wspierać kraje najmniej rozwinięte, w tym poprzez pomoc finansową i techniczną, w budowaniu zrównoważonych i odpornych budynków, wykorzystując lokalne materiały.

  • Dostęp do przystępnych cenowo mieszkań
  • Inwestycje infrastrukturalne
  • Zrównoważony transport
  • Dostęp do przestrzeni publicznych
  • Zrównoważone budownictwo
  • Szacuje się, że do 2050 r. 70% ludności będzie mieszkać w miastach, co czyni je kluczowymi w wysiłkach do osiągnięcia zrównoważonej przyszłości.
  • Przedsiębiorcy wraz z samorządami, organizacjami społecznymi i obywatelami powinni być zaangażowani w podnoszenie konkurencyjności miast, ich efektywności pod względem energii i zasobów, odporności i włączania grup wykluczonych.
  • Firmy mogą pomóc w realizacji tych celów przekształcając wizje w konkretne praktyki.
  • Biznes może zapewnić odpowiednie technologie, infrastrukturę, usługi, rozwiązania finansowe itd.
  • Może się także zaangażować na wczesnym etapie planowania inicjatyw i przestrzeni miejskich, strategii rozwoju poprzez wskazywanie innowacyjnych, efektywnych kosztowo, przekrojowych  rozwiązań .

Cel 11. obejmuje swym zakresem kwestie dotyczące dostępu do mieszkań i usług poprawiających jakość życia, w tym bezpiecznych i dostępnych cenowo systemów transportu (z uwzględnieniem grup wrażliwych), odnosi się też do potrzeby zrównoważonej urbanizacji i partycypacji w zakresie planowania przestrzeni miejskiej. Cel ten nawołuje również do wzmocnienia wysiłków na rzecz ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego, a także do podjęcia działań zmniejszających liczbę zgonów w wyniku katastrof naturalnych. Zawiera on też wytyczne środowiskowe, dot. m.in. negatywnego oddziaływania miasta na stan powietrza czy gospodarowanie odpadami. Jego treść niesie tez zachętę do zwiększenia dostępu do terenów zielonych oraz wspierania połączeń między obszarami miejskimi, podmiejskimi i wiejskimi. Klamrą zamykającą opis Celu 11. jest nawołanie do wsparcia krajów rozwijających się w zakresie rozwoju zrównoważonych przestrzeni do życia dla ich mieszkańców.

Jak wynika z dokumentu AIR QUALITY IN EUROPE – REPORT 2016 sporządzonego przez European Environment Agency Polacy oddychają silnie zanieczyszczonym powietrzem – w 2013 r. ekspozycja na znajdujące się w powietrzu pyły zawieszone, dwutlenek azotu i ozon przyczyniła się do przedwczesnej śmierci ponad 51 tys. mieszkańców Polski.  Te statystki sytuują nas w niechlubnej czołówce państw europejskich. Stan powietrza w polskich miastach to wyzwanie nie tylko dla władz centralnych, ale też samorządów lokalnych – o powodach złego stanu powietrza oraz sytuacji z tym związanej z podziałem na poszczególne regiony Polski przeczytać można w raporcie STAN ŚRODOWISKA W POLSCE. SYGNAŁY 2016 (PDF) wydanym przez Główny Inspektorat Ochrony środowiska. Wśród najważniejszych przyczyn decydujących o zanieczyszczeniu powietrza wymienia się: transport drogowy, przemysł i ogrzewanie budynków – tym czynnikom Agenda 2030 poświęca wiele uwagi, wpisując je w różne SDGs.

Do wagi jakości powietrza dla rozwoju zrównoważonych miast odnosi się również raport ZRÓWNOWAŻONE MIASTA. ŻYCIE W ZDROWEJ ATMOSFERZE (PDF), wydany w 2016 r. przez Global Compact Poland. Wśród proponowanych w nim rozwiązań, mających pozytywnie wpłynąć na stan powietrza, poprawić jakość życia w miastach i rozwijać je w sposób zrównoważony, wskazuje się m.in. elektromobilność (oraz paliwa alternatywne, również w miejskim transporcie autobusowym) i ekobudownictwo. Aby wzmacniać proces zrównoważonego, harmonijnego rozwoju polskich miast konieczna staje się zmiana podejścia do zarządzania nimi – szansę taką daje partycypacyjny model zarządzania, w którym odpowiedzialność za rozwój miast spoczywa na wszystkich interesariuszach: władzy, przedsiębiorstwach prywatnych i państwowych, organizacjach pozarządowych, mediach, uczelniach, zarządzających siecią energetyczną, kanalizacyjną czy systemem transportowym, użytkownikach sieci i innych grupach społecznych. Do rekomendowanych przez dr hab., prof. nadzw. Halinę Brdulak ze Szkoły Głównej Handlowej (tamże, str. 177) kierunków działań należą też: większa rola samorządów, ekonomia współdzielenia, zahamowanie tendencji naruszania ładu przestrzennego (w tym zmiana przeznaczenia terenów zielonych), zahamowanie tendencji suburbanizacyjnych, zwiększanie nacisku na budowanie dobrostanu mieszkańców. W przywołanej publikacji Global Compact Poland znaleźć można również liczne case studies miast Polski.

Tymczasem zgodnie z opublikowanym w 2016 r. przez Polską Fundację im. Roberta Schumana raportem EUROPOLIS. ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ MIAST (PDF) na czele rankingu 66 zrównoważonych miast w Polsce stoją: Warszawa, Sopot i Bielsko-Biała. O miejscu w zestawieniu decydowały noty odnoszące się do kombinacji czterech wymiarów: gospodarki, społeczeństwa, środowiska i polityki, które w największym stopniu determinują jakość życia w miastach. Publikacja zawiera również ranking miast na przywołanych wcześniej wymiarach – w środowiskowym w czołówce znalazły się: Bydgoszcz, Świętochłowice, Gdańsk, w gospodarczym: Sopot, Warszawa, Świnoujście, w społecznym: Warszawa, Zielona Góra i Kraków, zaś politycznym: Kraków, Koszalin, Bielsko-Biała. Raport szczegółowo omawia również charakterystykę wskaźników i uzasadnienie dla wyników niektórych z miast, które znalazły się w wykazie.

  • Zaangażowanie w rozwój społeczności poprzez udział we wspólnej analizie, dyskusji i działaniach na rzecz funkcjonalnej, odpornej i zrównoważonej urbanizacji.
  • Wykorzystanie i dystrybucja wiedzy (także technologicznej), wspomagającej rozwój kompetencji właścicieli budynków w zakresie rozwiązań poprawiających efektywność energetyczną.
  • Współpraca z zarządcami miast i władzami administracji publicznej: rządowej i samorządowej w celu poszukiwań dobrych rozwiązań na rzecz zrównoważonego rozwoju miast, w tym w zakresie bezpiecznego, dostępnego transportu miejskiego, infrastruktury czy budownictwa.
  • Inwestycje w bezpieczną, trwałą i zrównoważoną infrastrukturę.
  • Dostarczanie oraz rozwijanie produktów i usług w sposób zrównoważony, w tym uwzględniający negatywny wpływ firmy, i branży w jakiej ona działa, na środowisko.
  • Analiza i modyfikacja strategii biznesowej firmy w celu zwiększenia stopnia jej integracji z miejskimi politykami i strategiami zrównoważonego rozwoju.
  • Działania ograniczające szkodliwy wpływ działalności firmy i branży na środowisko oraz lokalną społeczność.
  • Wsparcie – w ramach prowadzonej działalności biznesowej i poza nią – grup wrażliwych zamieszkujących przestrzeń miejską.

Wybrane dobre praktyki

REKOPOL

11 maja – Dzień Bez Śmiecenia

PHILIPS LIGHTING

Szczecin jest już smart!

CISCO

Rozwiązania Smart Cities

ARCHIBLOX

Archiblox’s Carbon Positive House

Wybrane inicjatywy

CENTRUM UNEP/GRID-WARSZAWA

Kampania EKOLOGICZNY DOM

FUNDACJA RODZIC W MIEŚCIE

Tu mnie przewiniesz!

CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ

Weź oddech!

AKADEMIA ROZWOJU FILANTROPII W POLSCE

Global Challenges Local Solutions